Masaż sportowy dzielimy na:
- m. treningowy,
- m. przed zawodami,
- m. startowy,
- m. powysiłkowy
- m. podtrzymujący.
MASAŻ TRENINGOWY
Zwany także przygotowawczym lub kondycyjnym. Stosuje się go w okresie cyklu treningowego. Masażysta powinien uwzględnić fakt, że zawodnicy obciążeni są intensywnymi ćwiczeniami fizycznymi z dużą liczbą powtórzeń w cyklu treningowym, a także wywierana jest na nich presja psychiczna do masażu treningowego- rozwijanie zdolności sportowca do pracy poprzez zwiększenie możliwości czynnościowych organizmu oraz modyfikację działalności mechanizmów regulacyjnych centralnego układu nerwowego. Masaż treningowy stanowi dla sportowca dodatkowe obciążenie, które należy uwzględnić w tygodniowym cyklu treningowym. Techniki takie jak rozcieranie i ugniatanie nie powinny być mocne.
Głębokość masażu i jego intensywność zależą od indywidualnych cech i własności zawodnika jak również od dyscypliny sportowej. Czas trwania całkowitego masażu treningowego wynosi od 40-60 min.
Masaż treningowy u pływaków, narciarzy, lekkoatletów, tenisistów i kolarzy powinien być łagodniejszy niż masaż zapaśników, pięściarzy, ciężarowców, piłkarzy czy wioślarzy.
Masujemy głównie te grupy mm, które pracują w czasie treningu. Charakter treningu determinuje jakie techniki trzeba włączyć do masażu. Gdy trzeba zwrócić uwagę na mm, to głównie stosujemy ugniatania, a mniej głaskania i rozcierania. W przypadku wskazań do dokładniejszego opracowania stawów skupiamy się głównie na rozcieraniu. W masażu treningowym stosujemy wszystkie techniki, ale zdecydowanie powinny dominować ugniatania (70% czasu masażu).
Masaż treningowy należy wykonać 1,5 do 6 godz. Po intensywnym treningu, najlepiej wieczorem. Jeżeli trening był późnym popołudniem, to po nim wykonujemy częściowy masaż treningowy, lub następnego dnia rano na 6-7 godzin przed następnym treningiem masaż całkowity.
PRZYKŁADOWY ROZKŁAD MASAŻU SPORTOWEGO
Częściowy i całościowy na zmianę.
W sytuacji, gdy trening odbywa się dwa razy dziennie ok. 30min. Po pierwszym treningu wykonujemy lekki masaż częściowy, a po upływie 1,5-6 godz. po drugim treningu masaż bardziej intensywny. Nie odbyty trening w danym dniu można zastąpić mocnym masażem częściowym lub masażem całkowitym. Końcowy masaż treningowy należy wykonać na 2 dni przed zawodami.
MASAŻ PRZED ZAWODAMI
Celem masażu jest umożliwienie zawodnikowi osiągnięcia możliwie największej gotowości startowej. Trzeba wydobyć z zawodnika maksimum możliwości psychiczno- fizycznych po to, by w pełnej gotowości mógł stanąć do walki sportowej. Stan oczekiwania sportowca na start w zawodach cechuje wiele niepożądanych objawów. Są to kłopoty ze spaniem, nerwowość, podniecenie, brak koncentracji. Masaż przed zawodami powinien obejmować całe ciało, a jego intensywność zależeć będzie od dyscypliny sportowej i stanu psychicznego zawodnika. Celem jest utrzymanie aparatu ruchowego, a w szczególności mm w optymalnej gotowości startowej. Masaż przed zawodami stosujemy po ostatnim masażu treningowym aż do dnia startu.
MASAŻ STARTOWY
Inaczej zwany przedwysyłkowym. Stosujemy go bezpośrednio przed startem. Ten rodzaj masażu poprzedza rozgrzewkę.
Czas trwania zależy od masowanych części. Masaż 1 części nie powinien przekraczać 10min. Masażysta powinien uwzględnić charakter wysiłku, zaangażowania poszczególnych mm podczas startu, stan emocjonalny zawodnika, warunki atmosferyczne/ Masaż startowy sprzyja szybkiemu i głębokiemu rozgrzaniu mm i aparatu więzadłowo-stawowego. Dzięki temu więzadła zachowują elastyczność, a mm zwiększają zdolność skurczową, a tym samym są bardziej odporne na urazy. Szczególną uwagę zwracamy na rozmasowanie miejsc przyczepów ścięgien i więzadeł.
Masaż startowy wykonujemy w ciepłym pomieszczeniu, a gdy wykonujemy go na wolnej przestrzeni to tylko w miejscu zaciemnionym i bezwietrznym.
Ze względu na rodzaj wykonywanego wysiłku masaż startowy będzie powolny i długi (dot. To wysiłków długotrwałych) lub szybki i energiczny (dot. To wysiłków krótkotrwałych- sprinty, skoki, rzuty).
W masażu startowym stosujemy: głaskanie, rozcieranie, ugniatanie- części ciała, które głównie będą obciążane w zawodach masuje się krótko, delikatnie, zwracając uwagę na elementy okołostawowe. Więcej czasu poświęcamy na opracowanie dużych grup mięśniowych, które biorą mniejszy udział w konkurencji.
U sportowców często przed startem występuje apatia sportowa, która charakteryzuje się: zmęczeniem, rezygnacją, brakiem chęci do walki. Stosujemy wtedy masaż pobudzający w celu mobilizacji do wysiłku. Masujemy dolną część grzbietu, klatkę piersiową, przestrzenie międzyżebrowe stosując rozcieranie, ugniatanie i oklepywanie. Techniki wykonujemy głęboko i energicznie tak, aby nie sprawiały bólu. Masaż ten wpływa na CUN zwiększając jego pobudliwość.
Jest też odwrotność- w przypadku, gdy występuje nadmierne pobudzenie, podniecenie, spięcie (gorączka nerwowa). Stosujemy masaż uspakajający. Masujemy kark, obręcz barkową, klatkę piersiową i przestrzenie międzyżebrowe stosując głaskania, delikatne ugniatania i wibrację.
Gdy zawody rozgrywane SA w niekorzystnych warunkach atmosferycznych w celu głębokiego rozgrzania mm i aparatu więzadłowego stosujemy energiczny masaż z zastosowaniem rozgrzewających maści, kremów i żelów.
MASAŻ POWYSIŁKOWY
Inaczej regeneracyjny czy międzywysiłkowy.
Przeprowadza się go w przerwie pomiędzy poszczególnymi startami oraz bezpośrednio po zawodach sportowych. Jego zadaniem jest doprowadzenie w krótkim czasie do stanu prawidłowego. Należy uwzględnić indywidualne cechy sportowca, jego stan emocjonalny, długotrwałość i intensywność pracy, stopień zmęczenia oraz przeznaczony na odpoczynek czas przed kolejnym startem. Jeśli zawodnik nie był obciążony zbyt dużym wysiłkiem to masaż wykonujemy po upływie 10 do 30 minut, gdy tętno i częstość oddechu wrócą do stanu wyjściowego i zawodnik weźmie prysznic. Czas zabiegu wynosi od 8-12 min. Po zawodach bardzo obciążających organizm sportowca masaż regenerujący wykonujemy po upływie 1-2 godz. a czas trwania zabiegu wynosi 15-20 min. 70% czasu poświęcamy na masaż grzbietu, karku, barków i grup mm, które były mniej obciążone w czasie wysiłku. Stosujemy masaż pobudzający z przewagą głębokiego rozcierania, ugniatania, oklepywania i silnej wibracji. 30% czasu wykorzystujemy na mm najbardziej zaangażowane w wysiłek stosując techniki rozluźniające, tj. głaskanie, delikatne rozcieranie, ugniatanie, wibrację, przepychanie. Można także zastosować drenaż limfatyczny. Po bardzo dużych obciążeniach masaż regeneracyjny wykonujemy 2-3 razy dziennie. 1 raz masujemy po 20 minut czynnego wypoczynku. Masaż trwa od 10 do 15 min. Po tym masażu zawodnik powinien ubrać się i biernie wypoczywać ok. 30min. 2 raz masujemy po upływie 2-3 godz. od zakończenia biernego wypoczynku. Masaż trwa ok. 20 min. 3 raz masaż wykonujemy do 5 odz. Po zakończeniu wysiłku.
MASAŻ PODTRZYMUJĄCY (KONDYCYJNY)
Stosowany jest w okresie przejściowym, tzn. na początku sezonu lub po jego zakończeniu, czyli w czasie przerwy w regularnych zajęciach sportowych. Sportowiec przestaje trenować lub znacznie redukuje obciążenie. Zadaniem tego masażu jest utrzymanie organizmu sportowca w sprawności fizycznej- najczęściej stosujemy masaż całkowity wykonywany co drugi dzień, w celu aktywizacji ukł. Ruchowego, ukł. Krążenia i ukł. Nerwowego. Ten rodzaj masażu należy szczególnie łączyć z innymi zabiegami fizykoterapeutycznymi wchodzącymi w zakres odnowy biologicznej.
